Van Gölü’nde Kuraklık Tehlikesi

Van Gölü’nde Kuraklık Tehlikesi

TÜRKİYE’de son yıllarda görülen kuraklık bilhassa Van Gölü Havzası’nda tesirli oluyor. Van Gölü alan kaybederken, akarsu debilerinde önemli düşüşler yaşanıyor. Bu durumdan inci kefallerinin de olumsuz etkileneceğini belirten Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi’nden (YYÜ) Mustafa Akkuş, “2025 yılı çok riskli bir yıl. İnci kefallerini çok güçlü bir göç seyahati bekliyor. Nisan ayındayız ama geçen yıla oranla akarsu debileri dörtte bir oranında azaldı” dedi.

Küresel iklim değişikliğine bağlı olarak yaşanan yağış azlığı ve artan buharlaşma, dünyanın en büyük sodalı gölü, Türkiye’nin ise en büyük gölü olma özelliğine sahip, 3 bin 712 kilometrekarelik alana sahip Van Gölü alan kaybetmeye devam ederken, dünyada yalnızca bu gölde yaşayan inci kefalleri de bu durumdan olumsuz etkileniyor. Van Gölü’nün tuzlu ve sodalı suyunda yaşayabilen ancak üremek için tatlı suya gereksinim duyan inci kefalleri her yıl 15 Nisan- 15 Temmuz tarihleri ortasında akarsulara üreme göçüne çıkıyor. Bu üreme göçünün sağlıklı bir biçimde gerçekleşmesi için akarsularda kâfi suyun olması gerekiyor.

‘ŞUBAT AYINDA YAĞIŞLAR YÜZDE 60 DÜŞTÜ’

Van YYÜ Su Ürünleri Fakültesi Dr. Öğretim Üyesi Mustafa Akkuş, kuraklığın özelikle başka havzalara nazaran daha kırılgan bir yapıya sahip olan Van Gölü Havzası’nı olumsuz tarafta etkilediğini söyledi. Bilhassa yaz aylarında akarsu debilerinde çok önemli düşüşler olduğunu belirten Dr. Akkuş, “Çünkü havza kış aylarında yeteri seviyede yağış almadığı vakit maalesef yaz aylarında akarsuları besleyecek su kaynaklarımızdan yoksun kalıyoruz. Bu noktada 2022 ve 2023 yılı çok kurak geçti. Ama 2024 yılında havza bol ölçüde kar yağışı aldı. Dağların doruklarında biriken karlar yaz aylarında yavaşça eriyerek akarsuları beslediler. Ancak 2025 yılında havza yeteri kadar yağış almadı. Bilhassa şubat ayında yağışlarda yüzde 60 düşüş oldu. Akarsular ülkemizde ve dünyada büyük bir ehemmiyete sahip. Ancak kelam konusu Van Gölü Havzası olduğu vakit bu kıymet 100 kat daha artıyor. Zira Van Gölü’ne dökülen akarsular, bir akarsu olmanın ötesinde Van Gölü’nün tuzlu ve sodalı sularında yaşayan ve üremek için nisan ayından itibaren akarsulara giriş yapan inci kefallerinin üreme habitatlarını oluşturuyor. Şayet akarsularda kâfi seviyede su olmadığı vakit 800 bin yıldır varlığını devam ettiren inci kefallerinin geleceklerinden bahsetmemiz mümkün değil” dedi.

‘DSİ’NİN YETERİ KADAR SU BIRAKMASI GEREKİYOR’

Suyun tesirli bir formda kullanılması gerektiğine dikkat çeken Dr. Akkuş, “Etkili şekilde kullanmazsak ne kadar bol yağış alırsak alalım kuraklıkla karşı karşıya kalacağız. 2025 yılı çok riskli bir yıl. İnci kefallerini çok kuvvetli bir göç seyahati bekliyor. Nisan ayındayız ancak geçen yıla oranla akarsu debileri dörtte bir oranında azaldı. Önümüzde mayıs, haziran ayına geldiğimiz vakit sıcaklıklar ve buharlaşma artacak. Buna ek olaraktan ziraî sulamaya akarsulardan su kesilecek. Bu yüzden DSİ’nin akarsu yataklarında inci kefallerinin üremesi için yeteri kadar suyu bırakması gerekiyor. 2023 yılında çok büyük bir facia yaşadık. Göçün tam ortasında akarsu yatağındaki su tamamı ziraî sulamaya kesildiği için maalesef Bendimahi Çayı, Van Gölü’ne ulaşamadı ve göç burada sekteye uğramış oldu. Bu yıl da birebir imajları yaşamamamız için inci kefallerinin sağlıklı bir halde üreme göçü gerçekleştirmesi için bu noktalara dikkat etmemiz gerekiyor” diye konuştu.

‘HİDROLOJİK KURAKLIK YAŞIYORUZ’

Dr. Akkuş, “Bizler şu an kuraklıkta 3’üncü kademedeyiz. Hidrolojik kuraklığı yaşıyoruz. Yağışlar azaldı, su debileri azalıyor. Bunun bir adım ötesi sosyoekonomik kuraklık. Tarımla, balıkçılıkla uğraşan insanların işsiz kalması. Her vakit Anadolu uygarlıkların beşiği diyoruz lakin tıpkı vakitte uygarlıkların mezarlığı. Yarı kurak bir coğrafyadayız. Çabucak bir tık altı kurak bir coğrafya ve bizim geçmişimiz kuraklıklarla dolu. Bu yüzden tesirli bir su idaresi planımızın olması lazım. Akarsularda yaşayan canlıların bilhassa inci kefalinin üremesi için suyu mutlak hızla düşünmemiz lazım” dedi.

administrator

Related Articles

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir